شیوه نامه ی طراحی سؤالات استاندارد
سلام. با توجه به نزدیک شدن فصل آزمونهای نوبت اول شیوه نامه طراحی سوالات استاندارد را برای استفاده معلمان (با هر عنوانی:آموزگار،معلم،دبیر،هنر آموز و...) تقدیم می کنم.
شایسته است در طراحی سؤالات به نکات ذیل توجه شود.
1- رعایت ملاک های فنی سؤال . (ترتیب، تنوع، انطباق با اهداف بودجه بندی و بارم و ... )
2- رعایت سطوح حیطه شناختی . ( دانش، درک و فهم، کاربرد، تحلیل، ترکیب، قضاوت)
3- واضح بودن (مشخصات سر برگ، خوانا بودن سؤالات، فضای مناسب برای پاسخ گویی و... )
4- رعایت نکات دستوری، نگارشی، املایی، ویرایش، دوری از ابهام، ..... )
اهداف تربیتی در حیطه ی شناختی
1- دانش : باز شناسی و یاد آوری آموخته ها مانند مفاهیم، اصطلاحات، قواعد و اصول از مطالب جزیی تا کلی را شامل می شود.
مهم ترین اهداف آموزشی افزایش دانش و اطلاعات دانش آموزان در زمینه های مورد نظر، افزایش یابد. ابزار اولیه ی تمام مهارت های عقلی به شمار می آیند. دانش زیر بنای تمام توانایی ها و مهارت های عقلی در حیطه ی شناختی به کار می رود
۲- درک و فهم ( فراگیری ) : فهمیدن عبارت است از درک و دریافت معنا و مفهوم ظاهری و مستتر در یک مطلب و بیان آن با عبارات و جملاتی که خود دانش آموز می سازد. بنابر این فهم و بیان اصول و واقعیات، تفسیر مطالب کلامی، تفسیر جداول، نمودارها، فرمول های ریاضی، ترجمه مطالب، بسط و پیش بینی و تعمیم اصول و قواعد جزو فراگیری و درک و فهم می باشند
۳- کاربرد : یعنی استفاده از آموخته های پیش در موقعیت های جدید و حل مسایل جدید و یا استفاده از مطالب و مفاهیم نظری در موارد و موقعیت های علمی زندگی. رسیدن به این سطح از توانایی، مستلزم روش ها، مفاهیم، نظریه ها، اصول و قواعد است. تفاوت کاربرد با درک و فهم این است که کاربرد نوعی انتقال یادگیری به شرایط و موقعیت های جدید است.
( دانش آموزان بتوانند با استفاده از اصول علمی، قواعد و قضایایی که فرا گرفته اند، به پاسخ مسایل جدید دست یابند.)
۴ تحلیل: یعنی تقسیم مطالب کلی به اجزاء تشکیل دهنده ی آن، تعیین اجزاء و کشف و بیان روابط بین قسمت های مختلف یک مطلب و نحوه ی سازمان بندی آن ها و شناخت اصول حاکم بر ساخت آن مطلب، طبقه بندی بر حسب تفاوت ها و شباهت ها.
( برای ارزیابی دانش آموزان در خصوص کسب مهارت های لازم، سؤالاتی ارائه شود که دانش آموز بتواند نسبت به تجزیه و تحلیل معلومات خود و ایجاد ارتباط منطقی بین اجزاء و بین هر جزء با کل بپردازد.)
۵ ترکیب : توانایی پیوند دادن اجزاء به منظور تهیه ی یک صورت و یا یک هیأت کلی، ابداع و ساختن یک طرح نوین با استفاده از دانسته های پیشین و خلق یک اثر علمی، ادبی، فنی، هنری و یا اجتماعی تازه . ترکیب، مستلزم توانایی دانش آموز در نو آوری و ابتکار و خلاقیت است.
( سؤالاتی مطرح شود که دانش آموزان بتوانند با اجزاء ارائه شده ی آن یک مفهوم جدید را بیان نمایند.)
۶- قضاوت ( سنجش ) : عبارت است از داوری آگاهانه درباره ی ارزش کارها، اندیشه ها، راه حل ها، روش ها و ... برای منظوری معین و بر اساس ملاکی مشخص. قضاوت، پیچیده ترین سطح توانایی عقلی است.
دانش آموزانی که به این مرحله از مهارت عقلی می رسند توانایی های مربوط به تمامی سطوح پیشین را در حیطه ی شناختی کسب کرده اند.
( طرح سؤالاتی که دانش آموزان توانایی داوری درباره ی ارزش ها، اندیشه ها و راه حل های مختلف را برای هدفی معین داشته باشند.)
چند نکته:
1- خوب است در طراحی سوالات از تمام انواع آن استفاده گردد. انواع سوالات عبارتند از:
از درست/اشتباه ، گزینه ای، کامل کردنی، جور کردنی و توضیحی/تشریحی
2-در سرصفحه ها این قسمتها باید موجود باشد:
به نام خدا-عنوان درس -کد درس- رشته-پایه-مقطع-تاریخ دقیق آزمون-ساعت شروع آزمون-مدت آزمون-نام طراح آزمون-نام دانش اموز-شماره دانش آموز-شماره کلاس-نام آموزشگاه-نام استان و منطقه طراحی سوال- تعداد برگه ها-شماره برگه-نمره کل برگه
3- برای طراحی ازمون حتما بودجه بندی اعلام شده از وزارت را رعایت کنید.
اگر بودجه بندی درس خود را در اختیار ندارید از سرگروه منطقه خود بخواهید یا از معاون آموزشی مدرسه خود.
4- حتی الامکان سوالات را تایپ کنید.
باور کنید تایپ کردن کار سختی نیست. به مرور دستهایتان به حروف اشنا می شود و خواهید توانست خیلی سریع تایپ کنید. فکر دادن سوالات را به یک تایپیست از سر بیرون کنید و دست به کار شوید. اگر در منزل وقت نمی کنید یک روز به مدرسه بروید و از سیستم های مدرسه برای این کار استفاده کنید.
5- اشتباه املایی و انشایی ممنوع!
برای یک معلم در هر مقطعی که تدریس کند ،اشتباه در نوشتن چه از نظر املای واژگان باشد و چه اشتباه در جمله بندی و انشاء مایه سر افکندگی و کسر شان است. اگر در این زمینه ها مشکل دارید،با مطالعه بیشتر آن را حل کنید. این بهتر از آن است که سر جلسه آزمون مورد مضحکه دانش آموزان قرار بگیرید.
6- پیش از تکثیر سوالات برگه آزمون را از نظر اشتباهات تایپی و علائم نگارشی چک کنید.
7- جزئیات سوالات مشخص و واضح ، بارم و ریز بارم هر قسمت مشخص باشد.
مثلا اگر می خواهید دانش اموزان ویژگی های چیزی را نام ببرند، مشخص کنید مثلا سه مورد و برای هر مورد مثلا 0/5 نمره و مجموعا 1/5 نمره برای کل سوال در نظر بگیرید.
پیروز و پاینده باشید.